3 Σεπτέμβρη 2020 - Μερικές σκέψεις με αφορμή τη σημερινή ημέρα

Πέραν από τις αγωνιστικές πομφόλυγες, ίσως αξίζει να εστιάσουμε στην πεμπτουσία των ιδεών και των πράξεων όπως αυτές ξετιλύγονται στο κουβάρι της Ιστορίας. Ποια είναι αυτή λοιπόν; Πως η Ελλάδα, μια χώρα τρις κατεστραμμένη, μια φορά από την Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, μια δεύτερη από την οικονομική κρίση του 1929 που την άγγιξε με την δεύτερη χρεωκοπία της το 1932 και μια τρίτη με την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο, ξεκίνησε το 1950 μια προσπάθεια οικονομικής και κοινωνικής ανόρθωσης. Στο πλαίσιο αυτό ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μετά από μια δεκαετία κάλεσε τον καθηγητή Ανδρέα Παπανδρέου να συμβάλλει με τις οικονομικές γνώσεις του στην προσπάθεια να σταθεί η Ελλάδα στα πόδια της. Μια πρόσκληση που ο τελευταίος την δέχτηκε αλλά όχι χωρίς προβληματισμό και παλινδρομήσεις οι οποίες προήλθαν από την απογοήτευση που προκλήθηκε όταν είδε πως τα πράγματα δεν ήταν όπως τα νόμιζε.

Έπρεπε πρώτα να συντελεστούν πολιτικές αλλαγές με κυριότερη να απαλλαγεί η Ελλάδα από την επιρροή του ξένου παράγοντα και δευτερεύουσα να τελειώσει το αστυνομικό κράτος που είχε επικρατήσει, κακά τα ψέμματα, ήδη από το 1922 από τις παρενέργειες της Επανάστασης και εδραιώθηκε τελικά επί 4ης Αυγούστου.

Τι έγινε όμως τελικά με τον οικονομικό προγραμματισμό; Τι έγινε τελικά με την ιστορία της ανάπτυξης της Ελλάδας; Όταν σε πρώτη θέση μπήκε ο αγώνας για την κοινωνική απελεύθερωση, αυτό έμοιαζε σαν δευτερεύον ζήτημα. Έχει πει ο Γιώργος Αλογοσκούφης πως η δεκαετία του 1980 ήταν η "χαμένη δεκαετία". Οι δεκαετίες του 1960 και του 1970 όμως τι ήταν; Ήταν "χρυσός αιώνας" όπως φανατικοί ακροδεξιοί θέλουν να επικαλούνται ή μήπως δεχόμαστε υποσυνείδητα πως ήταν δεδομένα "χαμένες δεκαετίες" (η Ψωροκώσταινα) και πως ο,τι ελάχιστα ή μέγιστα θετικό υπήρξε προσμετράται ως εθνικό επίτευγμα;

Φθάσαμε στη δεκαετία του 2000 και τους νέους κανόνες που έθεσε η παγκοσμιοποίηση και τότε και μόνον νιώσαμε πως η χώρα υπέστη "αποβιομηχάνιση". Περίπου όπως απέτυχε ο πρώτος προγραμματισμός της Λ.Δ. της Κίνας τη δεκαετία του 1970 με τις πανεπιστημιακές κολλεκτίβες. Πολλοί λένε "τη δεκαετία του 1980 και του 1990 τρώγαμε με χρυσά κουτάλια αλλά δεν έγιναν επανεπενδύσεις, μοναχά αγοράστηκαν Mercedes και εξοχικές κατοικίες". Η δεκαετία του 1960 και του 1970 που συνέβη το μεγάλο έγκλημα της αστικής αντιπαροχής και της ανοικοδόμησης καθ' ύψος, περνάει απλά ως μια δεκτική νοσταλγία, αφού όσοι πατήσαμε στα μωσαϊκά της είμαστε λίγο-πολύ ένοχοι.

Εν πάση περιπτώσει όμως, ας πούμε πως όλα είναι δεκτά. Αμφότερες οι κατηγορίες της μιας ή της άλλης πλευράς. Σήμερα τι κάνουμε; Σήμερα πως μπορούμε να εφαρμόσουμε αυτές τις θεωρίες και τις οικονομικές αναλύσεις, που δεν είναι μόνο του Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και άλλων φιλελεύθερων οικονομολογών διεθνώς, σχετικά με τον οικονομικό και κοινωνικό προγραμματισμό; Ως πότε η χτυπημένη από την πιο πρόσφατη κρίση Ελλάδα μας, μπορεί να πηγαίνει στον αυτόματο πιλότο με το "βλέποντας και κάνοντας" όσο καλοπροαίρετος και αν είναι ο όποιος κυβερνήτης;

Πότε θα το πάρουμε απόφαση πως παίζουμε στο ταμπλό της παγκοσμιοποίησης, χρήμα δεν μπορούμε να κόψουμε, πρέπει να αναπτύξουμε διεθνείς συμμαχίες, πρέπει να ανεβάσουμε τα standards, πρέπει να αναλύσουμε:

που βρισκόμαστε, τι έφταιξε, πως μπορεί να διορθωθεί και πως μπορούμε ξεκινώντας από το σπόρο και το χωράφι, να φθάσουμε στη βιομηχανία, από εκεί στη βιοτεχνία και τη μεταποίηση και εν τέλει σε μια δυναμική εσωτερική και εξωτερική αγορά
ώστε να πάψουμε να είμαστε η χώρα μόνο του take away, της μπουγάτσας και του φραπέ (καλά και αυτά).

Συμμερίζομαι την αισιοδοξία ενός διαδικτυακού αναλυτή πως σύντομα η Ελλάδα θα είναι σε θέση να παράγει νεα υλικά (μέσω των Material Sciences) τα οποία δυνητικά θα αποτελέσουν το νέο σπόρο για μια σύγχρονου τύπου βιομηχανία και υποκείμενη οικονομική αλυσίδα. Ακόμα, σποραδικά βλέπουμε ορισμένα σπαράγματα είτε από ιδιώτες είτε από πανεπιστημιακά projects. Ευελπιστώ να γίνει αυτό πραγματικότητα το συντομότερο και να αποτελέσει έστω και ως δόλωμα το κίνητρο για όλους να κάνουν κάτι παρόμοιο ή συγγενές.

Σε αυτή τη πορεία χρειάζονται βέβαια πολλά, με πρώτο και κύριο το κράτος να πάψει να θεωρεί κακό πράγμα την διάθεση για δημιουργία και προσφορά. Η φορολογία δεν χρειάζεται να καταργηθεί, όπως κάποιοι με στόμφο διακηρύττουν, αλλά να γίνει πιο δίκαιη. Ούτε το κράτος χρειάζεται να μικρύνει, άλλωστε αυτό είναι μια χίμαιρα δεδομένων των συνθηκών. Αλλά μπορεί να γίνει πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό. Να μείνουν λίγες διαδικασίες που να χρειάζονται πάνω από 24 ώρες για να διεκπεραιωθούν.

Με προβληματίζουν όλα αυτά και ταυτόχρονα η παρούσα κατάσταση με απογοητεύει. Μια κυβέρνηση κυριολεκτικά χαμένη στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση της πανδημίας, των ελληνοτουρκικών αλλά και των πιθανών έκτακτων ακραίων φαινομένων, δίνει κατά καιρούς λίγες σταγόνες εκσυγχρονισμού διαδικασιών και κατάργησης άδικων ή άχρηστων νόμων. Από την άλλη μια αξιωματική αντιπολίτευση βουβή, χαμένη... στο διάστημα του διαμοιρασμού κομματικών καρεκλών, αναζήτησης πολιτικού λόγου, ιδεολογικού στίγματος και ενσυναίσθησης για τα πεπραγμένα της.

Απορρίπτοντας τέλος τις πιο ακραίες φωνές, αυτό που μένει, έστω για να ικανοποιήσουμε και τους πιο σκεπτικούς πολίτες με την εις άτοπον απαγωγή, είναι η πιο λογική, μετριοπαθής, συναινετική (όσο δε πάει) και αγωνιστική πολιτική δύναμη, το Κίνημα Αλλαγής.

Δεν ξέρω για σας, αλλά σήμερα σαν να νιώθω πως πρέπει να ευχαριστήσω κάποιον που έχω κάτι να διαλέξω.